Als alleenstaande moeder krijg je op een gegeven moment vragen van je kind over de scheiding of de afwezigheid van de vader. Hoe doe je dat nou, praten met je kind over scheiding of een afwezige vader?

Happy Single Moms sprak hierover met Marion Ruiter, mediator en kinderpsycholoog bij Mediation Groep Twente.

Veel alleenstaande moeders vragen zich af wanneer ze met hun kind kunnen praten over de scheiding of over de afwezige vader. Wanneer begin je daarover met je kind? Wat vertel je precies? 

Marion: “Het is belangrijk om je kind daarin te volgen. Als je kind een vraag stelt, geef daar dan antwoord op en sluit aan bij de belevingswereld van je kind op dat moment. Een kind wil alleen antwoord op de vraag die hij stelt en kan niks met informatie uit de volwassen wereld. Een voorbeeld is als je kind vraagt waarom hij/zij geen vader heeft. Je kunt dan aangeven dat er wel een vader is.  Observeer de emoties van je kind. Als ze geen vragen meer hebben, dan laten ze het rusten.”
Een kind vraagt omdat het op dat moment iets wil weten. Dit kan je overvallen als moeder. Je kunt dit gerust aangeven en zeggen dat je erop terug komt. Je hebt dan de tijd om te bedenken wat je precies gaat vertellen. Belangrijk is wel dat je er dan ook echt op terugkomt.

Je wil je kinderen beschermen tegen verdriet en teleurstelling. Hoe voorkom je dit? Hoe eerlijk moet je zijn naar je kind? Stel dat er vervelende dingen gebeurd zijn in de relatie; vertel je dit dan aan je kind?

Marion: “Eerlijk, wat is eerlijk? Mensen denken vaak dat ze het hele verhaal moeten vertellen, inclusief hun eigen beleving, emoties en oordelen. Kinderen kunnen daar niet zoveel mee, zij hebben die rationele vermogens van een volwassene niet. Delen weglaten uit een verhaal, of iets verzachten, is niet meteen liegen. (volgorde wat aangepast)
Als je je kind wat wil vertellen, bedenk dan vooraf wat de werkelijke reden is waarom je iets wilt vertellen. Op onze website staat hierover een uitgebreid artikel: praten met je kind over je ex.  In dit artikel staan een aantal vragen die je jezelf kunt stellen alvorens je het gesprek aangaat. Zo is een vraag:  “Wat schieten de kinderen ermee op wanneer ze weten wat ik hen wil gaan vertellen? ”

Wil ik mijn eigen verhaal alleen maar kwijt of is het echt van belang voor de kinderen?

“Vraag jezelf ook af wat je zou vertellen als jullie nog samen zouden zijn geweest en er zouden zich bepaalde gebeurtenissen hebben voorgedaan. Wat had je dan verteld? Dan zou je ook kiezen voor een liefdevolle versie

Maar als je kind vraagt: “waarom wil mijn vader mij niet?”. Hoe ga je daar mee om? 

Marion: “Iedere moeder wil haar kind beschermen. Je wil niet dat je kind zich afgewezen voelt. De kunst is dan ook om bij jonge kinderen de focus niet te leggen op het feit dat de vader geen contact wil, maar bijvoorbeeld te zeggen dat de vader ervoor gekozen heeft om andere dingen te doen in zijn leven. Het is een meneer die heel ver weg woont, dat kan je gerust zeggen. Het is zo waarheidsgetrouw mogelijk. Als ze zo klein zijn, kunnen ze er namelijk helemaal niets mee. Je belast het kind veel te vroeg met informatie wat ze niet kunnen plaatsen. Benadruk ten alle tijde dat je kind er mag zijn om wie hij is en dat je kind de keuzes van volwassenen niet kan veranderen. Als een volwassene kiest voor een leven zonder kind, is dat kind er als persoon niet de oorzaak van. De keus staat los van wie het kind is”

Wat vertel je je kind over de scheiding?

Marion:”Als je kind een jaar of 5 is kan je dingen al iets beter uitleggen door het te linken aan hun belevingswereld. Je kan je kind vragen of hij ook weleens een vriendje heeft gehad waarmee het eerst heel leuk was en vervolgens veel ruzie mee kwam. En dat je er dan voor kan kiezen om niet meer met dat vriendje te spelen, omdat die ruzies echt niet meer fijn zijn.

Op deze manier kan je ook voorzichtig en gefaseerd vertellen over de scheiding.”

Er wordt veel gesproken over dat je als moeder moet voorkomen om je negatief uit te laten over je ex. Wat is jouw mening hierover?

Marion: “Je hoeft een ex echt niet compleet af te branden. Daar schaad je je kind mee.  Het kan zijn dat je kind vervelende dingen meemaakt in de omgang met de andere ouder en hier boos of verdrietig over is. Als je dan vindt dat je hier niks over kan zeggen, omdat je niet negatief over je ex wilt praten, laat je het kind eigenlijk een beetje zwemmen. Wat je wel kan doen is bijvoorbeeld doorvragen wat er zo vervelend was. Je kunt je kind op die momenten echt steunen door erkenning te geven aan zijn gevoelens. Dus bijvoorbeeld; Goh wat jammer dat papa geen tijd had om dat spelletje met jou te doen, ik kan me voorstellen dat je daar verdrietig om bent” Op deze manier voelt je kind zich gehoord en gesteund, zonder dat je de andere ouder afbrandt.”

Praten met je kind over scheiding of een afwezige vader, hoe doe je dat?

Welke tips heb je voor moeders?

Marion: “Moeders hebben de neiging om hun kinderen tegen alles beschermen. Dit kan niet. Je bent er niet in alle situaties bij, ook niet als er bijvoorbeeld op school wat vervelends gebeurt. Een kind heeft zijn eigen weg te gaan. Voor een deel is de werkelijkheid zo rauw als het is: een kind moet hier zelf mee leren dealen. En daar heeft hij jou voor nodig; jij kan hem helpen dit te leren. Door er voor je kind te zijn, zijn gevoelens te erkennen, te steunen, misschien hier en daar een tip te geven. Je hoeft niet alles weg te poetsen, sommige dingen zijn heel rot, maar wel de realiteit. Steken die papa laat vallen kan je als moeder niet goed maken.

“Vertel alles gefaseerd in kleine brokjes aan je kind, naar gelang ze aankunnen. Volg hierbij je onderbuikgevoel en realiseer je dat het proces van echtscheiding en een afwezige vader een levenslang proces is, ook voor kinderen. Het is nooit echt af. Er blijven steeds andere, nieuwe vragen komen. Het mag klein blijven en het gaat over het kind, niet over jou. Dus laat je eigen oordelen over het verhaal achterwege. We hebben als volwassenen de neiging om alles groter te maken. Een kind vraagt wel wanneer het iets wil weten. Als het nog klein is, krijg je hele andere vragen dan wanneer ze een tiener zijn. Als ze ouder zijn, kunnen ze je ook zomaar vragen hoe het voor jou als moeder was. Als ze zo klein zijn, kunnen ze dat niet. Dus pas op met het onnodig belasten van je kind.”

“Je kunt het als moeder niet mooier maken dan het is. Laat je kind weten dat je er altijd voor hem bent, zonder dat je altijd alles oplost. Volg je kind, dat is de basis boodschap.”

“Een laatste tip voor als je kind later zelf contact wil met de afwezige vader, maar het loopt niet zoals je had gewild. Realiseer je dat jouw beleving anders kan zijn dan die van je kind. In jouw ogen heeft de vader bijvoorbeeld “maar” 5 minuten tijd gemaakt voor zijn kind, terwijl die 5 minuten voor je kind soms juist waardevol kunnen zijn. Parkeer dan je eigen emoties en bevraag je kind: “Hoe was het? Was het fijn? Wat was er fijn?  Viel er ook wat tegen? ” Ook hier kan je weer erkennen; ‘ik kan me voorstellen dat…”; volg de emoties en beleving van je kind.”

Zie ook: Mama, ik heb geen vader!

Hoe praat jij met je kind over dit soort onderwerpen?