Het was een paar weken geleden weer groot in het nieuws: aantal vechtscheidingen explosief gestegen. Volgens een recente peiling zou 1 op de 5 scheidingen een vechtscheiding zijn.

Ik vraag me af of die cijfers zo hard zijn als ze lijken, zijn vechtscheidingen een hype? 

Voor de duidelijkheid: natuurlijk bestaan er vreselijk geëscaleerde scheidingen waarin ouders elkaar over en weer met inzet van alle mogelijke middelen kapot proberen te maken. Een minderheid van de echtscheidingen verloopt, helaas, wel degelijk zo. De Nationale Kinderombudsman heeft er een rapport aan gewijd dat er niet om liegt (zie http://www.dekinderombudsman.nl/92/ouders-professionals/publicaties/nieuwe-aanpak-vechtscheidingen/?id=373). Maar het fenomeen vechtscheiding krijgt nu zoveel aandacht, dat het een label dreigt te worden voor ‘gewone’ scheidings- en opvoedingsproblematiek én een nieuw maatschappelijk taboe. Als ouders ergens niet samen uit komen wordt er tegenwoordig al gauw ‘vechtscheiding’ geroepen. Terwijl toch bij een scheiding hoort dat er conflicten zijn, en dat die niet altijd in onderling overleg kunnen worden opgelost. Mensen gaan immers niet voor hun lol uit elkaar, of omdat ze zo goed met elkaar kunnen communiceren.

Met andere woorden: ik denk dat een scheiding nu, veel sneller dan vroeger, als vechtscheiding wordt gezien. En dat die sterk gestegen percentages vechtscheidingen voor een groot deel daardoor verklaard kunnen worden. De vechtscheiding als hype.

Is dat goed of slecht? Aan de ene kant is het natuurlijk prima dat er vanuit de samenleving eerder het signaal komt dat een scheiding té conflictueus verloopt en dat partijen in het belang van de kinderen een beetje in moeten binden. Het is helemaal niet verkeerd als familie en vrienden mensen op hun verantwoordelijkheid als ouders wijzen, in plaats van het vuurtje van de ruzies verder op te stoken.

Maar: dat er nu wel erg snel met de term ‘vechtscheiding’ wordt gezwaaid, levert volgens mij weer nieuwe problemen op. Al een keer gezien: een cliënte die zonder meer recht had op partneralimentatie en er niet om durfde te vragen. “Want mijn ex gaat daar nooit uit zichzelf mee akkoord, en dan wordt het een vechtscheiding, en dat wil ik niet op mijn geweten hebben.” Ook al vaak meegemaakt: mensen die eindeloos doorgaan met een mediation terwijl iedereen ziet dat ze er niet uit gaan komen, want de stap naar de rechter leidt tot gezichtsverlies. Daar gaat je spaargeld en het laatste restje goede verstandhouding.

Een ander voorbeeld uit mijn praktijk:

Een vrouw verblijft met haar kindje van twee in de vrouwenopvang. Ze is mishandeld door haar ex-man, die heeft geprobeerd om haar met kind en al achter te laten in het land van herkomst.

Ze is met hulp van de Nederlandse ambassade terug gekomen naar Nederland. Haar maatschappelijk werkster wil dat ze aangifte doet tegen haar ex, ook omdat dat nodig is voor de verlenging van haar verblijfsvergunning. De vrouw volgt het advies op en krijgt vervolgens enorme problemen met de gezinsvoogd. Want aangifte doen tegen je ex, dat hoort bij een vechtscheiding. En een vechtscheiding, dat is slecht voor je kind.

Ik geloof niet dat we iets doen aan de écht problematisch verlopende echtscheidingen door al te snel te roepen dat er sprake is van een vechtscheiding. Scheidingen waarbij de ruzies en rechtszaken tussen de ouders jarenlang door blijven gaan zijn gelukkig nog steeds de uitzondering, niet de regel. De meeste ex-partners gaan door een moeilijke periode van ruzies en conflicten, maar vinden binnen afzienbare tijd een nieuw evenwicht en een nieuwe manier van met elkaar omgaan. Als we die eerste fase enorm gaan problematiseren, maken we het er uiteindelijk niet beter op. Als we ruzies en conflicten krampachtig willen vermijden of onderdrukken bestaat eerder het risico dat de meest goedwillende of minst weerbare partner te snel teveel inlevert om maar het stigma van de vechtscheiding te ontlopen. En daar komt dan later weer ellende van.

Het is denk ik ook niet zo verstandig is om ouders die in een moeilijke scheiding zitten, een enorm schuldgevoel aan te praten. Er wordt nu soms wel heel gemakkelijk gezegd dat ouders maar gewoon weer normaal moeten doen. Mijn ervaring is dat niemand voor zijn of haar lol procedeert. En dat het heel ingewikkeld is om vanuit een slepend en slopend conflict weer goed te gaan communiceren. Mensen die daarmee te maken hebben, hebben meer aan begrip en goede hulpverlening dan een opgeheven vingertje. De vechtscheiding als hype brengt voorlopig eerder het laatste, en daar schiet niemand iets mee op.

Ariane Hendriks is familierechtadvocaat bij Van Kempen c.s. Advocaten in Amsterdam. Je kunt haar bereiken op 020-6385150. Meer informatie over Ariane en haar praktijk vind je op www.arianehendriks.nl.